دستورالعمل ایمنی حفاظت از ساختمانها در برابر** حریق دستورالعمل ایمنی ساختمان ( مربوط به مالکین)
رعایت موارد ایمنی مطروحه در مباحث سوم ( حفاظت ساختمانها در برابر حریق ) وازدهم ( ایمنی و حفاظت کار در حین اجرا ) و پانزدهم ( آسانسورها ... مقررات ملی ساختمان و نیز نشریه 112 سازمان برنامه و بودجه ( دستورالعمل اجرایی محافظت ساختمانها در برابر آتش سوزی ) از جمله موارد مطروحه زیر الزامی است:
1)پلکان بنا باید مطابق ضوابط مندرج در بند 3-1-3 -3-3 ( مبحث 33 مقررات ملی ) دوربندی و با درب ایزوله ضد دود و خود بسته شو از سایر بخشها مجزا شوند و با ضوابط مندرج در بند 3-1-3-3 مطابقت داشته باشند.
2)عرض پله ها و پاگردها و مسیر راه خروج نباید در هیچ قسمت از طول مسیر کاهش یابد.
3)دهلیز پلکان بدون هیچ واسطه ای باید تا بام مجموعه ادامه داشته باشد.
4)پلکانهای خارجی یک راه مداوم و بی خطر و بی مانع تا سطح زمین با محل کاملاً امنی برای متصرفین فراهم نماید.
5)جهت جلوگیری از ریزش نزولات آسمانی بر روی پله های خارجی مسقف نمودن اینگونه پله ها الزامی است.
7)دهلیز چاه آسانسور و پلکانها با ساختار مقاوم حریق دوربندی و سایر قسمتها مجزا گردد.
8)اندازه عرض هر مسیر پله حداقل 115 سانتی متر عرض پاگرد پیش ورودی ( لابی ) طبقات حداقل 150 سانتیمتر و عرض پاگرد نیم طبقه استراحت حداقل 120 سانتیمتر در نظر گرفته و اجرا شود.
9)فضای موجود در زیر پلکان پایین ترین طبقه ( زیر پله ) عاری از هر گونه کاربردی گردد.
10)برای ساختمانهای دو طبقه روی پیلوت با بیش از پنج واحد نیاز به پیش ورودی و لابی می باشد که عرض آن حداقل 160 سانتی متر با طول مورد نیاز باشد.
11)نصب بازوی مکانیکی خود بسته شو پشت کلیه درب ورودی به واحدها
12)ارتفاع نرده پلکان عمومی حداقل 120 سانتی متر و فاصله حفاظ داخلی ( عمودی ) حداکثر 10 سانتی متر در نظر گرفته شود . ( نصب حفظ داخلی به صورت افقی مورد تایید نمی باشد )
13)کلیه دربهای ورودی به واحدها ، موتورخانه و ... بایستی دارای آستانه زیر باشند.
14)بازهای قائم و یا تنوره های موجود در بنا از قبیل پلکانها ، شفتها ، نورگیرهای داخلی و نظایر آن بایستی در برابر حریق محافظت شوند.
15)لزوم ایجاد پله دوم و ارتباط آن با واحدها و پله اول .
16)بایستی برای هر منبع حرارتی یک لوله کش مستقل تا بالای پشت بام در نظر گرفت.
17)حداقل قطر لوله های دودکش برای بخاریهای گازی ده سانتی متر و برای شومینه و دستگاه پکیج 15 سانتی متر در نظر گرفته شود.
18)هر وسیله حرارتی باید از طریق لوله ها و قطعات اتصال به صورت کاملاً درزبندی شده و یک دودکش سالم بدون درز و شکستگی و به طور مستقل و مختص به خود وصل شود . دودکش باید هیچگونه انشعابی در تمام طول مسیر تا بالاترین قسمت ساختمان امتداد یابد.
19)لازم است انتهای هر دودکش یا لوله تهویه به کلاهک مخصوص مجهز
گردد این کلاهک بایستی به نحوی ساخته شود که از ورود باد و ایجاد جریان معکوس هوا ونیز داخل شدن برف و پرندگان و غیره جلوگیری کند.
20)احداث جان پناه با ارتفاع حداقل 120 سانتی متر اطراف پشت بام بالکن تراس ( استفاده از شیشه اشیاء برنده و نیزه ای به عنوان حفاظ مجاز نمی باشد ) در صورتی که از نرده جهت جان پناه استفاده گردد بایستی حفاظهای داخلی آن به صورت عمودی بوده و به فاصله حداکثر 10 سانتی متر از یکدیگر و با همان ارتفاع نصب گردد.
21)در وصرت تصمیم بر اجرای نمای سنگ یا شیشه موارد ذیل رعایت و اجرا گردد:
*شیشه از نوع سیکوریت انتخاب شود.
*ابعاد شیشه و سنگ حداکثر 50×50 در نظر گرفته شود . هر سه متر ارتفاع سنگ روی نبشی قرار گیرد.
*فرم اصلی نمای شیشه از بر ساختمان پیشزدگی نداشته و قابهای شیشه به صورت عمودی باشد.
*از داخل ساختمان پشت به نمای شیشه ای از کف تمام شده در هر طبقه اجرای جان پناه با مصالح ساختمانی به ارتفاع حداقل 100 سانتی متر و یا نصب با همین ارتفاع .
22)استفاده از کوپل طلق دار بجای شیشه در قسمت نورگیرهای پشت بام و یا نصب طوری فلزی بافت با قاب فلزی زیر نورگیرهای پشت بام.
23)در نظر گرفتن تهویه مناسب جهت نورگیرها و پلکان عمومی
24)نصب روشنایی اضطراری در پلکان عمومی ، راهروها و طبقه همکف الزامی می باشد.
25)برق مورد نیاز برای روشنایی مسیر خروج باید از منبع مداوم و مطمئن تامین گردد.
26)تعداد و موعقیت منابع روشنایی و طرح نورپردازی باید به گونه ای باشد که با خارج شدن یک چراغ با یک منبع روشنایی از یک مدار هیچ قسمت از راه خروج ئر تاریکی فرو نرود.
27)نصب یک عدد کپسول پودر و گاز 4 کیلویی برای هر واحد تجاری الزامی است.
28)کلیه تابلوهای برق بایستی به سیستم ازتپنگ مجهز شود حدالامکان تابلوهای برق داخلی فلزی باشد.
29)عبور سیم کشیهای برق ، لوله های تاسیسات و دودکشها از داخل داکتهای مناسب و مجزا با دیوارهای ایزوله حرارتی.
30)حدالامکان تابلوی برق مجاور درب اصلی داخل واحد در نظر گرفته شود.
31)تابلوی برق مجهز به فیوز مینیاتوری مستقا برای سرویس بهداشتی ، آشپزخانه ، سالن ، اتاق خوابها ، کولر و غیره باشد.
32)سیستم برق اماکن مرطوب از قبیل استخر و محوطه مربوط از کف تمام شده تا ارتفاع 20/2 متر به صورت 12 ولت و عدم بهره برداری از 220 ولت از ارتفاع بالای 20/2 متر در صورت بهره برداری از 220 ولت از نوع حفاظت شده در نظر گرفته شود.
33)باز شدن درب داکتهای تاسیسات ، شوت زباله و هر گونه بازشوی دیگر به داخل دهلیز پلکان تحت هر شرایطی مجاز نمی باشد.
34)تمام لوله های محافظ هادیهای برق از قبیل لوله های فولادی سیاه ، لوله های گالوانیزه ( درز جوش و بدون درز ) و سایر لوله های مجاز به نحوی انتخاب شوند که برای محل مورد نظر مناسب باشد ( به تایید مهندس ناظر )
35)به هنگام بهره برداری از ساختمان نصب خاموش کننده های دستی از نوع پودری شش کیلوگرمی در تمامی طبقات به ازاء هر دو واحد یک دستگاه و در خصوص موتورخانه و اتاق تاسیسات یک عدد خاموش کننده شش کیلویی پودری و یک عدد خاموش کننده دی اکسید کربن شش کیلویی جنب تابلوی برق الزامی می باشد. ( به تایید سازمان آتش نشانی برسد.)
36)به هنگام بهره برداری از ساختمان نصب خاموش کننده های دستی از نوع پودری شش کیلوگرمی در تمام طبقات به ازاء هر واحد یک دستگاه و در خصوص موتورخانه و اتاق تاسیسات یک عدد خاموش کننده دی اکسید کربن شش کیلویی جنب تابلوی برق الزامی می باشد.
37)طراحی و اجرای شبکه آب آتش نشانی از نوع ترکیبی در تمام طبقات ساختمان الزامی است به طوریکه انشعابات اخذ شده در طبقات جهت استفاده متصرفین به قطر حداقل یک اینچ و جهت استفاده نیروهای آتش نشانی یک و نیم ( 5/1 اینچ و در پارکینگها و زیر زمینها هر دو انشعاب 5/1 اینچ در نظر گرفته شود )
38)در نظر گرفتن منبع آب با گنجایش حداقل 3000 لیتر محل نصب موتورخانه جهت سیستم آتش نشانی و مجهز به فلوتر شناور و پمپ مشترک با منبع آب ذخیره مصرفی .
39)طراحی و اجرای شبکه اطفاء اتوماتیک آبی ( اسپرینگلر ) در زیرزمینها ( پارکینگها ) الزامی است.
40)ساختمانهای مسکونی با ارتفاع 2 الی 5 طبقه روی پیلوت و زیر بنای 230 متر مربع نیاز به لوله کشی آب آتش نشانی با لوله ای به قطر 5/1 اینچ و نصب جعبه F به صورت یک طبقه در میان شروع از همکف می باشد.
41)ساختمانهای مسکونی با ارتفاع 3 الی 5 طبقه روی پیلوت با زیر بنای بیش از 230 متر مربع با لوله ای به قطر 5/1 تا 5/2 اینچ و نصب جعبه در کلیه طبقات با نظرات کارشناسان آتش نشانی.
42)ساختمانهای با ارتفاع بیش از 5 طبقه روی پیلوت با هر مقدار زیر بنا و نصب جعبه در تمام طبقات با نظر کارشناس آتش نشانی لازم می باشد.
43)سیستم لوله کشی آب آتش نشانی سالنهای اجتماعات ، انبارها ، واحد های تجاری و صنعتی ، بانکها و غیره زیر نظر کارشناسان آتش نشانی انجام شود . نصب جعبه F جنب درب و خارج از ساخت با متعلقات لوله نواری و داخل سالنها با متعلقات لوله نواری و داخل سالنها با متعلقات لوله پلاستیکی فشار قوی و هوزریل صورت گیرد . حداکثر فاصله جعبه های F از یکدیگر 30 متر می باشد ( نصب جعبه با متعلقات نواری داخل سالن بر حسب نظر کارشناسی سازمان )
44)امتداد لوله اصلی آب آتش نشانی از موتورخانه تا بالاترین ارتفاع ساختمان و اتصال آن به آب شهر و منبع ذخیره آب آتش نشانی مستقر در موتورخانه ضروری است .
45)انبارها ، واحدهای صنعتی ، تولیدی ضروری است . مجهز به منبع ذخیره هوائی آب با ظرفیت مناسب با محل و سیستم پمپاژ با رله اتوماتیک باشد و در نظر گرفتن ژنراتور برق اضطراری جهت مواقع ضروری و قطع برق .
46) پیش بینی و نصب یک دستگاه شیر ایستاده ( هیدرانت شهری ) در قسمت ورودی مجموعه تجاری مسکونی و صنعتی الزامی است .
47)سیستم لوله کشی آب آتش نشانی به صورت خشک زیر نظر کارشناسان آتش نشانی مشخص گردد.
48)حداقل عرض دیواره چاه آسانسور 20 سانتی متر رعایت گردد.
49)ابعاد مربوط به پیش ورودی ( لابی ) آسانسور حداقل 150×150 سانتی متر در نظر گرفته شود.
50)سطح داخلی دیواره های آسانسور باید با مصالح مناسب پوشانده شود که کمترین خلل و فرج را دارا باشد.
51)موتورخانه آسانسور علاوه بر چاه آسانسور باید از سایر قسمتهای ساختمان با ساختاری غیر قابل احتراق که دارای مقاومت حریقی به اندازه دوربندی چاه باشد جدا گردد و تمام بازشوهای آن به درهای ضد حریق تایید شده مجهز گردد.
52)نصب قفل سوئیچی روی دریچه زیر کف موتورخانه و درب اطاق موتورخانه آسانسور .
53)در نظر گرفتن تجهیرات کامل ایمنی آسانسور ( از قبیل کاورنر ، پاراشوت ، میکروسوئیچهای کنترل شده )
54)در کابین و در چاه در طبقات مجزا از یکدیگر باشد و کابین مجهز به آیفون ، زنگ خطر ، تهویه و سنسور هدایت کابین تا مقابل طبقات در صورت قطع برق باشد و نصب یک دریچه روی دیوار جانبی چاه آسانسور در زیر سقف موتورخانه با بازشو به طرف بیرون ، عدم استفاده از چاه جهت عبور لوله های آب و گاز و فاضلاب و کابلهای برق ، امتداد چاه آسانسور از پایین ترین سطح بنا تا بالاترین ارتفاع ساختمان.
55)استفاده از آسانسور در زمان حریق ممنوع بوده و بایستی متن زیر در داخل کابین و در مقابل آسانسور جهت استفاده کنندگان نصب گردد . ( در زمان آتش سوزی از آسانسور خارج شده و از پلکان استفاده نمایید توصیه می شود آسانسور در مواقع آتش سوزی فقط در اختیار افراد ذیصلاح با آتش نشانها قرار گیرد تا بتوانند با راندمان بیشتر عملیات تخلیه انجام دهند.
56)اخذ تعهد از شرکت نصب کننده آسانسور مبنی بر رعایت کلیه موارد ایمنی برابر مقررات ملی ساختمان و دستورالعمل سازمان آتش نشانی و ارائه آن به سازمان آتش نشانی .
57)نصب یک دستگاه خاموش کننده دی اکسید کربن در اتاقک بالابر آسانسور.
58)قرار دادن آسانسور در نورگیر پله ها ممنوع می باشد.
59)برای کلیه ساختمانهای مسکونی و تجاری مسکونی بیش از پنج واحد نصب و اجرای حرارت مرکزی الزامی است .
60)سیستم گازکشی ساختمان مورد تایید مهندسین ذیصلاح قرار گیرد.
61)شومینه ها ، دستگاههای گاز سوز اعم از مشعلها ، آبگرمکن و غیره به شیر کنترل و ترموکوپل مجهز گردد.
62)در نظر گرفتن درب فلزی و آستانه زیر درب برای موتورخانه .
63)در نظر گرفتن تهویه به تناسب حجم موتورخانه .
64)تمامی کابلها و سیم کشیهای روکار درون موتورخانه از روی سینی های مخصوص که در زیر سقف قرار دارند عبور داده شوند و کابلهایی که روی زمین قرار می گیرند از داخل لوله های فلزی مخصوص عبور داده شود.
65)رعایت موارد ایمنی در زمان تخریب خاکبرداری ، گود برداری مطابق آیین نامه اداره کار .
66)احتیاطات لازم هنگام گودبرداری جهت ریزش .
67)استفاده از شمع و سپر جهت مهار ساختمانهای مجاور به طوری که شمع کوبی زیر پایه ها به طور مطمئن تامین گردد.
68)فاصله شمعها از یکدیگر بیش از 5/2 متر نباشد.
69)استفاده از پشت بندهای مقاوم و مناسب جهت دیوارهای مجاور.
70)ایجاد حصار مناسب در فاصله یک متری اطراف گود با ارتفاع حدود 5/1 متر و نصب روشنائیها و تابلوهای هشدار دهنده بر روی حصار .
71)حفر چاههای دستی با رعایت با رعایت فواصل مورد نیاز از دیوارهای جانبی انجام گیرد . همچنین در زمان حفر از دمهای برقی و وسایل حفاظت فردی استفاده شود.
72)استفاده کارگران از تجهیزات ایمنی انفرادی در هنگام کار.
73)چوبهایی که برای شمع و سپر و مهار به کار می رود باید از نوع چوبهای محکم و دارای ابعاد کافی و فاقد هر گونه ترک و پوسیدگی و کرم خوردگی باشد.
74)ستون های عریان واقع در زیر زمینها و همکف با پوشش بتونی به قطر 5/2 الی 5 سانتی متر نسبت به حریق ایزوله گردد.
75)نصب سیستم اعلام کننده حریق بانکها و شرکتهای بزرگ ، انبارهای تجاری ، فروشگاههای بزرگ و کارخانجات و مجتمع های آپارتمانی با نظر کارشناس آتش نشانی .
76)نصب شیر و شیلنگ معمولی در هر واحد ساختمان .
77)کلیه وسایل و تجهیزات برقی و تاسیسات بایستی در تمام مراحل نصب و اجرا مورد تایید مهندسین ناظر قرار گیرد.
78)نصب جعبه کمکهای اولیه ایمنی الزامی است . ( برابر نظر کارشناس آتش نشانی )
80)شایان ذکر است این دستورالعمل در صورتی می تواند موثر واقع شود که ضمن آموزش از نحوه استفاده صحیح از آن با سرویس و نگهداری اصولی همیشه آماده به کار باشد.